Guverineri arasaba abaturage kwirinda ingengabitekerezo ya Jenoside.
Ku gicamunsi cyo kuri uyu wa mbere tariki ya 11 Mata 2022, mu cyumba cy’inama cy’Akarere ka Rutsiro, Nyakubahwa Guverineri w’Intara y’Iburengerazuba, HABITEGEKO François, yatanze ikiganiro ku bakozi bakorera ku biro by’Akarere ka Rutsiro ndetse n’abakozi b’ibibigo bihegereye bigamije gukomeza kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Ikiganiro kikaba cyagarutse ku mateka yaranze uRwanda n’uburyo ingengabitekerezo ya Jenoside yabibwe mu banyanyarwanda.
Tukiri ku ngengabitekerezo, Guverineri Habitegeko yagize ati: “Guhembera no gukwirakwiza ingengabitekerezo ya Jenoside ni icyaha gihanwa n’amategeko. Ni byiza kumenya ibigize icyaha gishingiye ku ngengabitekerezo ya Jenoside kugira ngo umuntu abyirinde anabimenyeshe abandi.”
Iki ganiro cya Guverineri kikaba cyagarutse ku mateka yaranze abanyarwanda kuva mbere y’umwaduko w’Abakoloni, uRwanda mu gihe cy’ubukoroni n’uRwanda rwo hanyuma y’ubukoroni.
Yagaragaje ko abanyarwanda bari babanye mu mahoro nta moko, nta no kwishishanya uretse ibyiciro byagaragazaga ubutunzi bw’umuturage abazungu buririyeho bakabyita amoko.
Yakomeje agaragaza ko amacakubiri mu banyarwanda yazanywe n’abazungu, aho babonaga batabasha kwigarurira abanyarwanda bari bunze ubumwe bahitamo kubateranya ngo babone uko babayobora.
Nyuma y’Abakoroni, habonetse ubwigenge, Repubulika ya 1 n’iya 2 byakomeje kurangwa n’ibitekerezo by’amacakububiri ndetse binashyirwamo imbaraga cyane muri Repulika ya 2 kugeza kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Bwana Habitegeko, yagarutse mu nshamake ku butwari bwaranze Inkotanyi zahagaritse Jenoside zigafasha mu gushyiraho Guverinoma y’Ubummwe bw’Abanyarwanda, aho bose bahabwa amahirwe angana hatitawe ku cyo umuntu ari cyo cyangwa se aho aturuka.
Guverineri Habitegeko akaba yibukije ko inda mbi ari yo ahanini yatumye amacakubiri akomeza gutizwa umurindi asaba abari mu kiganiro kuyirinda bagaharanira ubumwe bw’Abanyarwanda.
Bwana Habitegeko ati: “Ntidukwiye kureba Hutu, Tutsi na Twa nk’amoko kuko ntacyo bitumariye. Ikiduhuza cy’ubunyarwanda kirahagije kugira ngo twubake Igihugu cyacu kizira Jenoside, kizira umwijyane, giteye imbere kandi twishimye twese!”
“Kubiba urwango, amacakubiri, nta wundi musaruro wajyaga kuvamo uretse Jenoside. Ariko uyu munsi nitubiba amahoro, urukundo, ubumwe, … amatunda ntituzatinda kuyabona. Ni urwanda ruteye imbere.”
Bwana Habitegeko yagarutse ku mbogamizi zikigaragara zibangamiye ubumwe n’ubwiyunge by’abanyarwanda: